قرارداد اجاره
تعریف و ویژگیهای قرارداد اجاره:
اجاره عبارت است از تملیک منفعت در برابر عوض معلوم.
به زبان ساده، در عقد اجاره، یکی از طرفین (موجر) منافع یک مال یا نیروی کار را در اختیار طرف دیگر (مستأجر) قرار میدهد تا از آن استفاده کند و در مقابل، مبلغی مشخص (اجرت) پرداخت شود.
برخلاف عقد بیع که در آن عین مال فروخته میشود، در اجاره منفعت مال واگذار میشود.
مورد اجاره میتواند شامل اشیاء، حیوانات یا نیروی کار انسان باشد.
تعریف قانونی:
ماده ۴۶۶ قانون مدنی ایران بیان میکند:
«اجاره عقدی است که به موجب آن مستأجر مالک منافع عین مستأجره میشود.»
با این حال، در این تعریف اشارهای به معوض بودن اجاره نشده است.
در واقع، اجاره نیز عقدی تملیکی و معوض است که در آن منافع مال برای مدتی مشخص به مستأجر انتقال پیدا میکند.
در برخی موارد مانند اجاره خدمات یا کار انسانی، قرارداد به شکل اجاره عهدی تنظیم میشود.
ویژگیها و شرایط اجاره:
برای صحت عقد اجاره، رعایت چند شرط ضروری است:
وجود توافق بین طرفین: اجاره با رضایت و توافق مستأجر و موجر شکل میگیرد.
مشخص بودن عوض: مبلغ اجاره (اجرت) و مدت آن باید مشخص باشد.
انتقال منفعت، نه عین: مالکیت عین منتقل نمیشود؛ فقط حق استفاده برای مدتی محدود واگذار میگردد.
تعیین دقیق عین مورد اجاره: ملک، وسیله یا کار مورد اجاره باید دقیقاً مشخص باشد.
قانون مدنی ایران:
احکام مربوط به اجاره در مواد ۴۶۶ تا ۵۱۱ قانون مدنی آمده است.
مواد ابتدایی به اجاره اموال غیرمنقول مانند املاک و اراضی میپردازد.
بخش بعدی شامل اجاره اموال منقول و خدمات انسانی است.
پیشنهاداتی برای تقویت قرارداد اجاره:
تعیین دقیق اجرت و مدت: مبلغ، نحوه پرداخت و مدت اجاره باید کاملاً شفاف باشد.
تعیین مسئولیتهای نگهداری: وظایف مستأجر و موجر در قبال تعمیرات، خسارات و حفظ ملک باید مشخص گردد.
پیشبینی فسخ یا تمدید: شرایط فسخ زودهنگام یا تمدید قرارداد در صورت تغییر شرایط اقتصادی باید درج شود.
نتیجهگیری:
قرارداد اجاره از مهمترین عقود تملیکی در حقوق ایران است.
برای جلوگیری از اختلافات، باید تمام جزئیات شامل مبلغ، مدت، نحوه استفاده، مسئولیتها و حقوق طرفین بهصورت شفاف و مکتوب در قرارداد ذکر شود تا هم حقوق مالک و هم حقوق مستأجر حفظ گردد.
نمونه قرارداد اجاره
قرارداد اجاره دفتر شرکت (ساختمان اداری)
این قرارداد اجاره در تاریخ __________ به شماره __________ در محل دفترخانه اسناد رسمی __________، میان طرفین به شرح زیر تنظیم و امضاء گردید:
________________________________________
ماده 1 – طرفین قرارداد
1. موجر (مالک):
شرکت/کارخانه __________، به شماره ثبت __________، اداره ثبت شرکتهای __________، به نمایندگی خانم/آقای __________، به نشانی __________، تلفن: __________، صندوق پستی __________ که در این قرارداد موجر نامیده میشود.
2. مستأجر:
خانم/آقای __________، فرزند __________، به شماره شناسنامه __________، صادره از __________، کد ملی __________، متولد __________، ساکن __________، کد پستی __________، تلفن __________ که در این قرارداد مستأجر نامیده میشود.
تبصره:
نشانیهای مندرج در این قرارداد بهعنوان اقامتگاه قانونی طرفین شناخته میشود. در صورت تغییر نشانی، طرفین ملزم به اطلاعرسانی از طریق پست سفارشی حداقل 10 روز قبل از تغییر نشانی خود به طرف دیگر میباشند. در غیر این صورت، تمامی مکاتبات و ابلاغیهها به نشانیهای مندرج در این قرارداد معتبر و قانونی خواهد بود.
________________________________________
ماده 2 – موضوع قرارداد
موضوع این قرارداد عبارت است از اجاره یک باب ساختمان اداری متعلق به موجر، واقع در __________ (آدرس کامل دفتر شرکت) که شامل واحد __________ در طبقه __________ از ساختمان به مساحت __________ مترمربع میباشد. این واحد شامل تمامی امکانات، خدمات آب، برق، گاز و تلفن مرتبط با آن است. مالکیت ساختمان طبق مدارک رسمی به موجر تعلق دارد که موجر با ارائه مدارک معتبر، مالکیت خود را به مستأجر اعلام نموده است.
________________________________________
ماده 3 – مدت قرارداد
مدت اجاره این ساختمان از تاریخ __________ لغایت __________ به مدت __________ ماه شمسی خواهد بود. این مدت بهطور خودکار تمدید نخواهد شد و در صورت تمایل به تمدید قرارداد، باید با توافق کتبی طرفین به مدت معین دیگر تمدید گردد.
________________________________________
ماده 4 – تحویل عین مستأجره
4-1. پس از اخذ وجهالزام (موجب ضمانت) و سایر تضامین لازم، موجر موظف است عین مستأجره را در تاریخ __________ به مستأجر تحویل داده و صورتجلسه تحویل تنظیم گردد.
4-2. در صورت نیاز به انجام تعمیرات پیش از تحویل، کلیه هزینهها و زمانبندیهای مربوط به آن باید پیش از تاریخ تحویل بهطور دقیق تعیین گردد.
________________________________________
ماده 5 – مبلغ اجاره و نحوه پرداخت
5-1. مبلغ اجاره:
مبلغ اجارهبها بهصورت ماهانه مبلغ __________ ریال (__________ تومان) تعیین میشود.
5-2. نحوه پرداخت اجارهبها:
مستأجر موظف است اجارهبها را در تاریخهای اول تا چهارم هر ماه شمسی به شمارهحساب __________ به نام موجر در بانک __________، شعبه __________ پرداخت نماید. رسید پرداخت باید ظرف مدت 3 روز کاری به موجر ارائه گردد.
________________________________________
ماده 6 – شرایط پرداخت
مستأجر متعهد است اجارهبها را در تاریخهای مقرر طبق بند 5 این قرارداد پرداخت نماید و در صورت تأخیر در پرداخت اجارهبها، مبلغ __________ ریال بهعنوان جریمه دیرکرد برای هر روز تأخیر به مبلغ اجاره اضافه خواهد شد.
________________________________________
ماده 7 – کسورات قانونی
7-1. کلیه کسورات قانونی و هزینههای مرتبط با عین مستاجره (آب، برق، گاز، تلفن و سایر خدمات) که به موجب قانون بر عهده مستأجر است، باید توسط وی پرداخت شود.
7-2. در صورتی که هرگونه کسورات یا مالیات قانونی به عین مستاجره تعلق گیرد، مستأجر موظف است آن را بهموقع پرداخت کند.
________________________________________
ماده 8 – وجهالزام و تعهدات ضمانت
8-1. وجهالزام:
در صورت تأخیر در پرداخت اجارهبها، علاوه بر پرداخت اصل اجاره، مستأجر موظف به پرداخت وجهالزام معادل __________ درصد از اجاره ماهیانه بهعنوان جریمه تأخیر برای هر روز تأخیر خواهد بود.
8-2. تضامین قرارداد:
مستأجر موظف است در هنگام امضاء قرارداد یک فقره چک به مبلغ __________ ریال بهعنوان ضمانت پرداخت اجاره و یک فقره چک دیگر به مبلغ __________ ریال بهعنوان ضمانت تخلیه عین مستاجره صادر و به موجر تحویل خواهد داد. پس از تخلیه عین مستاجره و بازگشت آن در شرایط اولیه، این چکها به مستأجر عودت خواهد شد.
________________________________________
ماده 9 – تعهدات موجر
9-1. رفع موانع قانونی:
موجر موظف است هرگونه موانع قانونی جهت برقراری انشعابات آب، برق، گاز و دیگر خدمات به عهده بگیرد و پس از تأمین این خدمات، آنها را در اختیار مستأجر قرار دهد.
9-2. تمدید قرارداد:
تمدید مدت اجاره مستلزم توافق کتبی طرفین خواهد بود و مستأجر در اولویت تمدید قرار دارد.
9-3. تعمیرات اساسی:
تعمیرات اساسی و کلی عین مستاجره (که به موجب عرف یا قوانین بر عهده موجر است) باید توسط موجر انجام گیرد.
________________________________________
ماده 10 – تعهدات مستأجر
10-1. پرداخت هزینههای مصرفی:
تمامی هزینههای مصرفی از جمله آب، برق، گاز و تلفن به عهده مستأجر خواهد بود.
10-2. نگهداری از عین مستأجره:
مستأجر مسئول نگهداری صحیح و سالم عین مستاجره است و باید در طول مدت اجاره از آن مراقبت نماید. هزینههای جزئی تعمیرات (غیر از تعمیرات اساسی) بر عهده مستأجر است.
10-3. خسارات وارده:
مستأجر موظف است کلیه خسارات وارده به عین مستاجره را جبران کند.
10-4. تحویل عین مستاجره:
مستأجر موظف است عین مستاجره را در تاریخ انقضای قرارداد تخلیه کرده و به موجر تحویل دهد.
10-5. حقالکسب:
مستأجر هیچگونه مبلغی بهعنوان سرقفلی یا حق کسب و پیشه به موجر پرداخت نکرده و پس از تخلیه، هیچگونه حق یا طلبی از موجر نخواهد داشت.
________________________________________
ماده 11 – حق واگذاری به غیر
مستأجر حق ندارد بدون موافقت کتبی موجر، تمام یا قسمتی از عین مستاجره را به غیر واگذار یا انتقال دهد، حتی به صورت اجاره فرعی، صلح حقوق یا وکالت.
________________________________________
ماده 12 – تأخیر در پرداخت اجارهبها
در صورت تأخیر در پرداخت هر ماه اجارهبها، علاوه بر پرداخت اصل اجاره، مستأجر موظف به پرداخت جریمه تأخیر معادل __________ درصد اجاره ماهیانه خواهد بود. در صورتی که اجارهبها برای سه ماه متوالی پرداخت نشود، موجر حق فسخ قرارداد را دارد و مستأجر موظف به تخلیه عین مستاجره خواهد بود.
________________________________________
ماده 13 – داوری و حلوفصل اختلافات
13-1. حل اختلافات از طریق داوری:
در صورت بروز هرگونه اختلاف میان طرفین در خصوص تفسیر یا اجرای قرارداد، طرفین موظف به حل اختلافات از طریق داوری هستند.
13-2. انتخاب داور:
داور مرضیالطرفین از میان داوران مورد توافق طرفین انتخاب خواهد شد. در صورت عدم توافق، داور توسط مؤسسه حقوقی و وکالتی سید صادق قریشی بهعنوان داور مرضیالطرفین تعیین خواهد شد.
13-3. رای داور:
رای داور در خصوص تمامی مسائل اختلافی مربوط به قرارداد، قطعی و لازمالاجرا خواهد بود. هیچگونه اعتراضی به رای داور پذیرفته نخواهد شد و طرفین موظف به اجرای آن هستند.
13-4. هزینههای داوری:
هزینههای داوری بهصورت مساوی بین طرفین قرارداد تقسیم خواهد شد.
________________________________________
ماده 14 – فسخ قرارداد
در صورتی که مستأجر به تعهدات خود عمل ننماید، موجر حق دارد ضمن فسخ یکطرفه قرارداد، خسارات وارده را از محل مطالبات مستأجر و اسناد تضمین یا سایر منابع برداشت نماید.
________________________________________
ماده 15 – فورس ماژور
15-1. شرایط فورس ماژور:
در صورت وقوع حوادث قهری، غیرمترقبه یا شرایطی که هیچکدام از طرفین قادر به کنترل آن نیستند (مانند زلزله، سیل، جنگ و غیره)، طرفین قرارداد میتوانند با توافق هم، قرارداد را فسخ کنند یا مدت قرارداد را تمدید نمایند.
15-2. تأثیر فورس ماژور:
در صورتی که فورس ماژور باعث عدم توانایی در پرداخت اجارهبها شود، مستأجر موظف است عین مستاجره را ظرف مدت 60 روز از تاریخ بروز حادثه تحویل دهد.
________________________________________
ماده 16 – نسخ قرارداد
این قرارداد در تاریخ __________ و در 16 ماده و 3 نسخه که هر سه نسخه در حکم واحد است تنظیم و مبادله گردید.
________________________________________
امضاء طرفین قرارداد
امضاء مستأجر:
________________________________________
نام و تاریخ: __________
امضاء موجر:
________________________________________
نام و تاریخ: __________
امضاء داور مرضیالطرفین:
________________________________________
نام و تاریخ: __________
مهر و امضاء دفتر اسناد رسمی:
________________________________________
نام و تاریخ: __________
________________________________________
تذکرات قانونی و مستندات:
1. بخشنامهها و مقررات قانونی:
تمامی مقررات و بخشنامههای مربوط به انتقال مالکیت و مالیاتها مطابق با قوانین جمهوری اسلامی ایران اعمال خواهد شد.
2. گواهیها و مدارک:
تمامی گواهیهای لازم برای اثبات مالکیت، مفاصا حسابها و سایر مدارک مورد نیاز به خریدار تحویل داده شده است.